CASAN – ngôn ngữ chung cho hành trình AI-Native của FPT
Trong bối cảnh FPT đang chuyển mình trở thành Tập đoàn AI-Native, hơn 300 lãnh đạo, cán bộ quản lý đã tham dự Leader Talk “Phương pháp luận CASAN – Chuẩn năng lực AI-Native toàn Tập đoàn FPT”. Chương trình không chỉ giới thiệu một bộ khung năng lực AI chung, mà còn là lời hiệu triệu mạnh mẽ về yêu cầu thay đổi tư duy, phương thức vận hành và năng lực cạnh tranh của FPT trong kỷ nguyên AI-X.
“Chúng ta phải làm khẩn trương đến vậy, tất cả là vì AI”, Chủ tịch FPT Trương Gia Bình mở đầu Leader Talk bằng một thông điệp ngắn, mạnh và trực diện.
Theo anh, sự cấp bách của CASAN đến từ chính tốc độ thay đổi của AI. Trong bối cảnh đó, bộ Phương pháp luận CASAN đã được các thành viên Tổ trung tâm – những người đã làm việc “thần tốc”, không quản ngày đêm để xây dựng phiên bản Alpha đầu tiên, và đang gấp rút hoàn thiện bản Beta.
Tinh thần ấy cho thấy một cách tiếp cận rất FPT: không chờ hoàn hảo mới bắt đầu. Trong một kỷ nguyên mà AI thay đổi từng ngày, đứng yên để chờ một bản phương pháp luận hoàn chỉnh cũng đồng nghĩa với việc tụt lại phía sau.
“AI thực chất đã viết lại toàn bộ phương thức mà nhân loại đang vận hành. Chúng ta sẽ vận hành theo một cách khác”, Chủ tịch FPT nhấn mạnh.
Từ nhận định đó, CASAN được đặt ra như một nhu cầu cấp thiết của toàn tập đoàn. Nếu FPT muốn chuyển mình thành Tập đoàn AI-Native, toàn bộ tổ chức cần một ngôn ngữ chiến lược chung, một bộ khung năng lực chung và một bản đồ đủ rõ để mỗi đơn vị biết mình đang ở đâu trên hành trình chuyển đổi AI.
CASAN không chỉ là một tài liệu kỹ thuật. CASAN là cách FPT chuẩn hóa nhận thức và hành động trong kỷ nguyên AI. Khi tất cả cùng hiểu một hệ quy chiếu, lãnh đạo các cấp có thể đánh giá đơn vị mình đang ở tầng nào, cần nâng năng lực nào, cần chuẩn bị con người, dữ liệu, quy trình và cơ chế quản trị ra sao để AI tạo ra giá trị thật.
Anh Bình nhấn mạnh, “chỉ khi cùng hiểu những cốt lõi thì chúng ta mới có thể ứng dụng nó vào công việc của mình”. Đây cũng là lý do chương trình Leader Talk không chỉ dành cho đội ngũ công nghệ, mà hướng tới hơn 300 lãnh đạo, cán bộ quản lý – những người sẽ trực tiếp dẫn dắt quá trình chuyển đổi trong từng đơn vị.
CASAN gồm 5 cấp độ trưởng thành AI: Curious, Augmented, Standard, Automated và Native
Ở cấp độ Curious, tổ chức hoặc cá nhân mới dừng ở mức tò mò, thử nghiệm AI cho các nhu cầu rời rạc như viết, dịch, tóm tắt, tạo bản nháp hay làm slide. Đây là giai đoạn nhiều doanh nghiệp đã và đang trải qua: biết AI hữu ích, nói nhiều về AI, thử dùng AI, nhưng chưa có một cơ chế chính thức để đưa AI vào vận hành an toàn và có định hướng.
Sang cấp độ Augmented, AI trở thành công cụ tăng cường năng suất. Nhân viên được cấp tài khoản AI chính thức, các nhóm nhỏ bắt đầu dùng AI trong công việc, từ lập trình, kiểm thử, rà soát tài liệu đến hỗ trợ khách hàng. Tuy nhiên, đây cũng là tầng dễ tạo ra “ảo giác năng suất”. Một cá nhân hoặc một nhóm có thể làm nhanh hơn rất nhiều, nhưng nếu toàn bộ luồng vận hành của tổ chức chưa thay đổi, điểm nghẽn vẫn nằm ở những mắt xích chưa được chuyển đổi.
Cấp độ Standard đánh dấu bước chuyển từ năng suất rời rạc sang năng lực tổ chức. Lúc này, AI không còn là công cụ riêng lẻ của một vài nhóm, mà được chuẩn hóa trong dữ liệu, quy trình, vai trò, trách nhiệm và cơ chế quản trị. Doanh nghiệp cần biết dữ liệu nào được sử dụng, Agent nào được tiếp cận hệ thống nào, ai phê duyệt, ai chịu trách nhiệm, use case nào có tác động lớn và rủi ro ra sao.
Ở cấp độ Automated, AI và các Agent bắt đầu được ủy quyền thực hiện một số luồng công việc trong phạm vi kiểm soát. Vai trò của con người không biến mất, nhưng chuyển từ làm từng thao tác sang thiết kế, giám sát, phê duyệt và quản trị. Tổ chức phải xác định rất rõ việc gì có thể giao cho AI, việc gì con người phải giữ lại, ranh giới ủy quyền nằm ở đâu và cơ chế kiểm soát rủi ro như thế nào.
Cấp độ cao nhất, Native, là hình dung về một doanh nghiệp được kiến tạo quanh lõi AI. Ở đó, AI không còn là lớp phủ thêm vào hệ thống hiện hữu, mà trở thành nền tảng vận hành cốt lõi của tổ chức.
Theo anh Nguyễn Xuân Phong, Giám đốc Chuyển đổi AI FPT, CASAN giúp doanh nghiệp trả lời những câu hỏi lớn trên hành trình chuyển đổi AI: đang ở đâu, cần làm gì để đi tiếp, cần chuẩn bị nền tảng kiến thức, nhân lực và sở hữu trí tuệ nào, cũng như làm thế nào để AI tạo ra giá trị thật.
Anh Phong cũng chia sẻ một lát cắt rất đáng chú ý về tốc độ thay đổi của AI: “Khối lượng kiến thức về AI trong khoảng ba năm qua tôi thu nhận được có lẽ bằng cả 12 năm trước cộng lại”. Câu nói ấy lý giải vì sao FPT không thể tiếp cận AI bằng những chu kỳ thông thường. Phương pháp luận CASAN vì vậy không phải một bộ tài liệu đóng, mà là một khung hành động cần tiếp tục được cập nhật, kiểm nghiệm và hoàn thiện trong thực tiễn.
Một điểm quan trọng xuyên suốt các chia sẻ tại Leader Talk là: chuyển đổi AI trước hết là chuyển đổi con người.
Không thể chỉ cấp tài khoản AI cho nhân viên rồi kỳ vọng năng suất toàn tổ chức tự động tăng lên. Không thể chỉ có một vài nhóm tinh nhuệ dùng AI rất tốt, trong khi quy trình, dữ liệu, cơ chế phối hợp và quản trị vẫn vận hành theo cách cũ. Nếu từng bộ phận không cùng thay đổi, năng suất chung của tổ chức vẫn có thể bị giới hạn bởi mắt xích chậm nhất.
Đây cũng là lý do chị Chu Thanh Hà, Chủ tịch FPT Software nhấn mạnh chương trình không nên được nhìn nhận như một buổi đào tạo đơn thuần. Theo chị, đây là “những trang mở đầu của một chương mà chúng ta sẽ cùng nhau làm một việc rất lớn, việc quan trọng cùng FPT”.
Từ góc nhìn đó, các case study được chia sẻ trong chương trình không nhằm làm dày thêm phần minh họa, mà để chứng minh rằng CASAN không phải khái niệm xa lạ. Nhiều đơn vị, nhiều khách hàng lớn của FPT đã và đang đi trên hành trình tương tự, dù trước đó chưa gọi tên là CASAN.
Tại FPT Software, Giám đốc Nhân sự Vũ Tiến Đạt chia sẻ về quá trình chuyển đổi nguồn nhân lực cho kỷ nguyên AI. Nhà Phần mềm từng triển khai nhiều hoạt động liên quan đến AI như nghiên cứu, hợp tác đối tác, xây dựng lực lượng AI Residency, phát triển các công cụ và đào tạo chứng chỉ. Nhưng điểm quan trọng hơn là từ các hoạt động riêng lẻ, Phần mềm FPT cần một lộ trình có hệ thống để chuyển đổi con người. Cách tiếp cận chuyển dần từ chạy theo các tên gọi vai trò mới trên thị trường sang tư duy Skill First – tập trung vào năng lực cốt lõi cần xây dựng.
Anh Lê Thành Nhân, Giám đốc FHN (Phần mềm FPT) mang tới câu chuyện về sự đồng hành một đối tác châu Âu trên chặng đường chuyển đổi AI. Từ một nền tảng từng cần khoảng 15 người làm trong 4 tháng, tương đương 60 man-month, FPT tổ chức Mini Hackathon với hai đội ở Hà Nội và TP HCM, sử dụng AI để tái tạo trong khoảng 7 man-month và đạt khoảng 79% yêu cầu ban đầu. Kết quả này giúp khách hàng nhìn thấy năng lực thực chiến của FPT, đồng thời để lại một bài học quan trọng: AI không chỉ cần công cụ, mà cần sự đồng hành sát sao với khách hàng, đội ngũ thiện xạ và khả năng bền bỉ vượt qua những giai đoạn điều chỉnh kỳ vọng.
Với đối tác là tập đoàn cung cấp giải pháp và dịch vụ công nghệ ô tô tại Mỹ, anh Vũ Minh Phong, Trung tâm Chuyên gia FHM (nhà Phần mềm) đem đến một câu chuyện chuyển đổi AI ở quy mô lớn. Khách hàng từng cấm đưa code do AI tạo ra lên môi trường sản xuất (production) vì lo ngại ảo giác (hallucination). Nhưng sau một cú hích cạnh tranh từ các startup AI, khách hàng buộc phải mở cửa cho chuyển đổi. Từ đó, các khái niệm như AI Hub, Harness layer, Kho dữ liệu doanh nghiệp (enterprise data warehouse), Quy trình làm việc cùng AI Agents (Agentic Workflow) và Chuyển đổi con người (Human Transformation) được triển khai ở quy mô hàng nghìn người. Đây là một ví dụ cho thấy hành trình CASAN không diễn ra trên giấy, mà trong chính áp lực cạnh tranh thật của khách hàng.
Tại FPT Retail, câu chuyện R-AI được Tổng giám đốc Hoàng Trung Kiên kể lại, cho thấy một hướng ứng dụng cụ thể: đưa AI vào toàn bộ vòng đời phát triển phần mềm. Trong 21 ngày, hệ thống tạo hơn 90.000 dòng mã và hơn 120.000 dòng kiểm thử. Nhưng điểm đáng chú ý không chỉ nằm ở con số, mà ở nguyên tắc vận hành: con người luôn tham gia trực tiếp vào quy trình xử lý (Human in the loop); hệ thống có các điểm kiểm soát chất lượng (checkpoint), nhật ký ghi nhận thao tác, cơ chế quay lại phiên bản trước (rollback), phân quyền rõ ràng, định danh người sử dụng và khung quản trị minh bạch. AI được dùng để tăng tốc, nhưng không được phó mặc toàn quyền.
Những ví dụ đó giúp CASAN trở nên cụ thể hơn. Với FPT, chuyển đổi AI không dừng ở việc dùng công cụ mới. Đó là quá trình xác định lại năng lực con người, cách tổ chức dữ liệu, cách thiết kế quy trình, cách ủy quyền cho AI và cách kiểm soát rủi ro trong vận hành.
Với đội ngũ lãnh đạo, cán bộ quản lý, CASAN đặt ra một yêu cầu trực tiếp: mỗi đơn vị cần biết mình đang ở đâu trên bản đồ trưởng thành AI. Đơn vị mới ở mức thử nghiệm rời rạc, hay đã tăng cường năng suất bằng AI? Đã chuẩn hóa dữ liệu, quy trình và quản trị (governance) chưa? Có thể tự động hóa một số luồng công việc trong phạm vi kiểm soát chưa? Và xa hơn, đơn vị đó cần chuẩn bị gì để tiến tới năng lực AI-Native?
Nếu không có một bộ khung chung, mỗi nơi có thể hiểu AI theo một cách, làm AI theo một kiểu, đo hiệu quả bằng những tiêu chí khác nhau. Khi đó, các nỗ lực chuyển đổi dễ bị phân mảnh. CASAN giúp FPT thống nhất cách nói, cách đánh giá và cách hành động, để chuyển đổi AI trở thành năng lực tổ chức thay vì các thử nghiệm riêng lẻ.
“Đây là câu chuyện ‘Tồn tại hay không tồn tại’”
Lời nhấn mạnh của Chủ tịch Trương Gia Bình đặt Leader Talk vào một ý nghĩa lớn hơn một chương trình chia sẻ nội bộ. Với FPT, AI không còn là một lựa chọn để cân nhắc, mà là lực đẩy buộc tổ chức phải thay đổi. CASAN vì vậy không chỉ là phương pháp luận cho hiện tại, mà là bản đồ để FPT chuẩn bị năng lực cho những năm tiếp theo.
Từ phiên bản Alpha đến các bước hoàn thiện tiếp theo, CASAN chắc chắn sẽ tiếp tục được cập nhật trong quá trình triển khai. Nhưng điều quan trọng nhất đã được xác lập: FPT phải hành động nhanh, học nhanh, làm thật và chuyển đổi thật.
Trên hành trình trở thành Tập đoàn AI-Native, CASAN là điểm khởi đầu để FPT cùng hiểu, cùng đo, cùng làm và cùng chuyển động. Không chỉ để thích ứng với AI, mà để kiến tạo một FPT mới trong kỷ nguyên AI-X.
#congnghe #CASAN
Xem chi tiết tại: https://place.fpt.com/groups/019734b4-a9cf-7220-8354-31f5429dfee6/posts/019e6861-e5e0-722d-a303-2d6214b19935
